Μνημείο Παλαιοχριστιανική βασιλική Μέσσων

Παρασκευή, 17 Δεκεμβρίου 2010 ·

 Μνημείο Παλαιοχριστιανική βασιλική Μέσσων
Η παλαιοχριστιανική βασιλική του Μέσσου κτίστηκε στη θέση ''Κουκάλα'' ή ''Κοκκάλα'' της περιοχής Μέσσα στην αγροτική περιφέρεια της Αγίας Παρασκευής στη Μυτιλήνη. Βρίσκεται στο μέσο της κεντρικής οδικής αρτηρίας που ενώνει τη Μυτιλήνη με τη Μήθυμνα, σε απόσταση 35 χιλ. από τη Μυτιλήνη. Ο επισκέπτης ακολουθεί ένα αγροτικό χωματόδρομο για 700 περίπου μ. που οδηγεί στον αρχαιολογικό χώρο. Η τοποθεσία οφείλει την ονομασία της στη θέση της, στο κέντρο (μέσο) του νησιού.

Το ιερό του Μέσσου συνδέει την ύπαρξή του με την ανανέωση του Κοινού των Λεσβίων στα 200-197 π.Χ. Οι πρώτες ανασκαφές στο ιερό διενεργήθηκαν από το Γερμανό αρχαιολόγο R. Koldewey και αποκάλυψαν μεγάλο τμήμα του ιωνικού, ψευδοδίπτερου ναού του 4ου αι. π.Χ. Με την πάροδο του χρόνου, ο χώρος σκεπάστηκε από τις προσχώσεις του χειμάρρου Καλάμι.

Οι ανασκαφικές έρευνες στο χώρο αποκάλυψαν την ιστορία του ιερού και των μνημείων του καθώς
και την αδιάκοπη λειτουργία του στο πέρασμα του χρόνου. Στο εσωτερικό του ιωνικού ναού, εντοπίστηκαν οικοδομικά κατάλοιπα προγενέστερου κτηρίου, αρχαϊκών χρόνων, που ταυτίζεται με ναό. Στο δεύτερο μισό του 4ου αι. π.Χ. κτίστηκε ο ψευδοδίπτερος ιωνικός ναός, ο οποίος φαίνεται ότι άρχισε να καταστρέφεται στον 3ο -4ο αι. μ. Χ. Μετά την καταστροφή του, το ιερό του Μέσσου έγινε εργαστηριακός χώρος, γεγονός που αποδεικνύεται με τον εντοπισμό κλιβάνων, σε επαφή σχεδόν με τη δυτική και τη βόρεια πλευρά του ναού καθώς και στα νότια του φυλακίου.

Η χρονολογία ανέγερσης της παλαιοχριστιανικής βασιλικής του Μέσσου πάνω στην κρηπίδα του αρχαίου ναού δεν είναι γνωστή. Για την οικοδόμησή της βασιλικής χρησιμοποιήθηκε αρχαίο οικοδομικό υλικό σε δεύτερη χρήση. Τα λιγοστά οικοδομικά λείψανα που διασώζονται σήμερα δεν μας επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε με ασφάλεια το μέγεθος και τη μορφή της. Από τις ταφές που εντοπίστηκαν στο δάπεδο του ναού συνάγεται ότι η βασιλική ήταν κοιμητηριακή.

Η αδιάκοπη χρήση του χώρου επιβεβαιώνεται στο 10ο, 11ο και 14ο αι. μ. Χ. με βάση τα νομίσματα που έχουν εντοπιστεί: φόλλεις Κωνσταντινούπολης του Κωνσταντίνου Ζ΄ (913-959 μ.Χ.), του Κωνσταντίνου Ι΄ Δούκα (1059-1067 μ.Χ.), ανώνυμες φόλλεις του 10ου και 11ου αι., θησαυρός 48 χρυσών ενετικών δουκάτων που χρονολογούνται στην εποχή του δόγη Andrea Dandolo (1343-1354 μ.Χ.) καθώς και ασημένια δηνάρια των χρόνων του Φραγκίσκου Β΄ Γατελούζου (1384-1403).

Δε γνωρίζουμε τη διάρκεια ζωής της βασιλικής, ούτε το χρόνο ανέγερσης του μεταγενέστερου ναΐσκου του Ταξιάρχη στο εσωτερικό της. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο ναός του Ταξιάρχη προϋπήρχε του 17ου αι. καθώς ο Μητροπολίτης Μηθύμνης Γαβριήλ αναφέρεται σε αυτόν στο σύγγραμμά του ''Περιγραφή της Λέσβου''. Για την ανέγερσή του χρησιμοποιήθηκε υλικό από τον αρχαίο ναό και την προγενέστερη βασιλική. Ο ναΐσκος ήταν επίσης κοιμητηριακός, όπως αποδεικνύουν οι ταφές στο δάπεδο του και στα νότια και βόρεια του ναού καθώς και στους βοηθητικούς χώρους της βασιλικής. Πιθανότατα αποτελούσε το νεκροταφείο του μεσαιωνικού χωριού, τα ερείπια του οποίου έχουν εντοπιστεί σε απόσταση 300 μ. βορειοδυτικά. Στην ύπαρξη νεκροταφείων οφείλει κατά πάσα πιθανότητα η περιοχή την ονομασία της ''Κοκκάλα'' ή ''Κουκάλα''.

Από τη βασιλική σώζονται η μεγάλη πολυγωνική εξωτερικά (ημικυκλική εσωτερικά) αψίδα του ιερού, σε ύψος περίπου 40 εκ., τμήμα του δαπέδου της και διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη (βάσεις κιόνων, κιονόκρανα, κιονίσκοι, θωράκια από το φράγμα πρεσβυτερίου και τον άμβωνα κ.α.). Στον ημιυπαίθριο εκθεσιακό χώρο, στα αριστερά της εισόδου, εκτίθενται σήμερα κάποια από τα αρχιτεκτονικά μέλη της βασιλικής που έφεραν στο φως οι εργασίες διαμόρφωσης.

Ο ναός είχε για χρόνια χαθεί για να αποκαλυφθεί ξανά στα 1967-1968 από την Ζ΄ Αρχαιολογική Περιφέρεια Μυτιλήνης. Από το 1987 η Κ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων προχωρεί στην περίφραξη του χώρου, στην ηλεκτροδότηση, σε έργα αποστράγγισης και καθαρισμού καθώς και σε ανασκαφικές έρευνες. Το 2002 ξεκίνησαν από την Κ΄ ΕΠΚΑ οι εργασίες διαμόρφωσης και ανάδειξης του έργου που ολοκληρώθηκαν το 2004 με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Βορείου Αιγαίου.Οι εργασίες διαμόρφωσης και ανάδειξης του Αρχαιολογικού Χώρου στα Μέσα της Λέσβου έγιναν με τη συγχρηματοδότηση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα πλαίσια του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος Βορείου Αιγαίου 2000-2006. Η μελέτη, ο σχεδιασμός και η σύνταξη του Τεχνικού Δελτίου πραγματοποιούνται από επιστημονική ομάδα της Κ΄ ΕΠΚΑ.

Συγγραφέας: Σ. Γεωργιάδου, αρχαιολόγος

Η ΩΡΑ ΕΙΝΑΙ

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ

Η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, έχοντας το πλεονέκτημα ενός ικανοποιητικού οδικού δικτύου. Αυτό απαρτίζεται κατά κύριο λόγο από τρεις δρόμους. Ο ένας από αυτούς, ο κύριος, είναι παρακλάδι της Εθνικής Οδού Μυτιλήνης-Σιγρίου. Ο δεύτερος είναι παρακλάδι του δρόμου Καλλονής-Πέτρας, και ο τρίτος του δρόμου Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει τέσσερα χιλιόμετρα από την πλησιέστερη ακτή, τον Κόλπο Καλλονής.

Το χωριό είναι χτισμένο σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές, και μικρούς γυμνούς λόφους. Το σύνολο σχεδόν του οικισμού αποτελείται από αγροτικά και αστικά σπίτια χτισμένα με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Λέσβου. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το κτήριο των Εκπαιδευτηρίων, το Δημαρχείο και η Εκκλησία. Στην είσοδο του χωριού υπάρχουν παλιά βιομηχανικά κτήρια, κυρίως ελαιοτριβεία. Ένα από αυτά έχει αναπαλαιωθεί και στεγάζει πρότυπο βιομηχανικό μουσείο, το Μουσείο της Ελιάς.

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΜΑΣ

Το πανηγύρι του Ταύρου

Το πανηγύρι του Ταύρου είναι το σημαντικότερο λαϊκό δρώμενο της κοινότητας Αγίας Παρασκευής Λέσβου και συνδυάζει ποικιλία εκδηλώσεων που διαπλέκονται γύρω από το τελετουργικό της ταυροθυσίας. Το πανάρχαιο αυτό έθιμο αναβίωσε στις αρχές του περασμένου αιώνα και καθιερώθηκε σαν ευλαβική προσφορά μνήμης στον Άγιο Χαράλαμπο, τον προστάτη του Ισναφιού (συντεχνία) των Ζευγάδων.

Το Ισνάφι, που ιδρύθηκε το 1774 γι αν προασπίσει τα συμφέροντα των αγροτών της κοινότητας που περισσότεροι ήταν ζευγάδες, υπήρξε το πρώτο σωματείο στην Αγία Παρασκευή. Όπως αναφέρει η λαϊκή παράδοση, το πανηγύρι τιμά τον Άγιο που στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας έσωσε έναν Αγιοπαρασκευώτη ζευγά, τον Μαλομύτη, που είχε χάσει το ταυρί του στη περιοχή του ξωκλησιού του Αγίου, από τα χέρια του τούρκου λήσταρχου της περιοχής.
Το πανηγύρι καθιερώθηκε να γίνεται χωρίς διακοπή από το Ισνάφι και τα έσοδα του να διατίθενται για το κοινό όφελος των κατοίκων.

Μαζί με τη προσφορά θυσίας του ταύρου (κουρμπάνι) και την λειτουργία στο ξωκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους διεξάγονται ιππικοί αγώνες, και μοιράζεται το κεσκέτσι, το κρέας του ταύρου που βράζει με κρεμμύδια και στάρι σε μεγάλα καζάνι κατά τη διάρκεια της νύχτας, έξω απ’ το ξωκλήσι.

Στις πολυήμερες εκδηλώσεις που γίνονται από Παρασκευή έως και Δευτέρα, στα μέσα Ιουνίου συνήθως, σημαντική θέση κατέχουν οι χοροί και τα τραγούδια καθώς και οι λαϊκές κομπανίες που παίζουν Λεσβιακούς Αγιοπαρασκευώτικους και Μικρασιατικούς σκοπούς.

Το πανηγύρι του Ταύρου που συμπίπτει χρονικά με το μέστωμα της Άνοιξης και την προετοιμασία των αγροτικών εργασιών του θερισμού είναι από τα πιο ενδιαφέροντα τεκμήρια επιβίωσης παγανιστικών λατρευτικών εθίμων και του συνδυασμού τους με τις χριστιανικές λαϊκές παραδόσεις.
Το πανηγύρι του Ταύρου είναι στενά συνυφασμένο με την ζωή και την ιστορία των κατοίκων της Αγίας Παρασκευής.
Αποτελεί το σημαντικότερο κοινωνικό γεγονός του χωριού και είναι αφορμή συνάντησης και επιστροφής στην πατρίδα των απανταχού Αγιοπαρασκευωτών.

Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΤΟ F/B

ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ

Ποιος είναι λοιπόν πατριώτης; Αυτοί ή εμείς;
Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σ' όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι' αυτό δε νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους.

Ενώ εμείς, το μόνο πού διαθέτουμε, είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει, οπού βρει κέρδη, δε μπορούν να κινηθούν και παραμένουν μέσα στη χώρα που κατοικούμε.

Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουν τα κεφάλαιατους από τη χώρα μας ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ; ...

...Αυτοί που πούλησαν τις γυναίκες και τις αδελφές στον κατακτητή, για να κάνουν τα νταραβέρια μαζί του, και μας σκλάβωσαν διπλά, αυτοί πάνε τώρα να μας πείσουν ότι είναι οι κέρβεροι της τιμής και της ηθικής! Μ' αυτά τα μέσα προσπαθούν να εξαπατήσουν το λαό για να συνεχίσουν το ξεζούμισμα και την εκμετάλλευσή του. Και πολλές φορές το καταφέρνουν αυτό και μας πείθουν μάλιστα ότι έτσι είναι όπως τα λένε»...

-Από τον ιστορικό λόγο του Αρη Βελουχιώτη στην Λαμία

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Α.Ο ΔΙΑΓΟΡΑΣ

Α.Ο ΔΙΑΓΟΡΑΣ

ΤΑ ΒΙΝΤΕΟ ΜΟΥ